شخصیت علمی و مردمی رهبر شهید، مسجد کرامت را به پایگاه انقلاب بدل کرد

به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام طباطبایی، معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان  در سلسله نشست‌های «بازخوانی اندیشه و سیره امام شهید آیت‌الله العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای»، نشست علمی «بازخوانی تجربه تاریخی امام شهید در بستر فعالیت‌های مسجد کرامت» که امروز در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی برگزار شد، با اشاره به جایگاه ممتاز رهبر شهید در تاریخ معاصر، اظهار داشت: انقلاب اسلامی در مقطعی بسیار حساس، شخصیتی را از دست داد که شاید دهه‌ها زمان لازم باشد تا نمونه‌ای همانند او در حوزه‌های علمیه پرورش یابد؛ شخصیتی که از آغاز دوران طلبگی تا پایان عمر، همه ظرفیت‌های علمی، فرهنگی، تبلیغی و انقلابی خود را در خدمت اسلام و مردم قرار داد.

 

وی با بیان اینکه رهبر شهید از همان سال‌های جوانی دارای شخصیتی متفاوت و کاریزماتیک بود، افزود: ایشان پس از بازگشت از قم به مشهد، با وجود آنکه چهره‌ای شناخته‌شده در فضای عمومی شهر نبود، در مدت کوتاهی توانست مسجد کرامت را به یکی از مهم‌ترین مراکز دینی و اجتماعی مشهد تبدیل کند؛ اتفاقی که با توجه به فضای امنیتی اواخر دهه ۴۰ و اوج اقتدار رژیم پهلوی، پدیده‌ای کم‌نظیر به شمار می‌رفت.

 

 

معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان  با اشاره به وضعیت مسجد کرامت در آغاز فعالیت رهبر شهید گفت: مسجد کرامت در آن زمان مسجدی کوچک و در حاشیه شهر مشهد بود و پیش از حضور ایشان، فعالیت خاصی در آن جریان نداشت؛ اما رهبر شهید با حضور مستمر، برنامه‌ریزی منظم و ارتباط صمیمانه با نسل جوان، در کمتر از چند ماه آن را به کانون اصلی حضور دانشجویان، طلاب، فرهنگیان و اقشار مختلف مردم تبدیل کرد.

 

وی ادامه داد: پیش از حضور در مسجد کرامت، فعالیت‌های رهبر شهید در مسجد امام حسن(ع) آغاز شده بود و حتی پس از انتقال به مسجد کرامت نیز ارتباط ایشان با مسجد امام حسن قطع نشد و در دوره‌هایی که از سخنرانی در مسجد کرامت منع می‌شدند، برنامه‌های خود را در مسجد امام حسن ادامه می‌دادند.

 

حجت‌الاسلام طباطبایی با اشاره به یکی از دستاوردهای پژوهش درباره مسجد کرامت خاطرنشان کرد: یکی از آثار ماندگار فعالیت رهبر شهید در مسجد امام حسن، سلسله مباحثی بود که بعدها با عنوان «طرح کلی اندیشه اسلامی» منتشر شد. در جریان تدوین تاریخ شفاهی مسجد کرامت، نوارهای اصلی این جلسات که روی نوارهای ریل ضبط شده بود، شناسایی و با کیفیت بالا دیجیتال‌سازی شد و در اختیار مجموعه‌های مرتبط قرار گرفت؛ اقدامی که زمینه انتشار این اثر ارزشمند را فراهم کرد.

 

 

وی با بیان اینکه تدوین تاریخ شفاهی مسجد کرامت کاری بسیار دشوار بود، اظهار داشت: این پروژه حدود هفت تا هشت سال به طول انجامید و گروه پژوهشی برای تکمیل آن بیش از ۱۳۰ مصاحبه انجام داد که از میان آنها حدود ۷۰ تا ۸۰ مصاحبه دارای اطلاعات منحصر به‌فرد و قابل استفاده بود.

 

حجت‌الاسلام طباطبایی افزود: بسیاری از شاهدان اصلی حاضر به گفت‌وگو نبودند، ازاین‌رو پژوهشگران ناچار شدند به سراغ کسبه، ساکنان قدیمی و خانواده‌های منطقه بروند تا بتوانند جزئیات تاریخی فعالیت‌های مسجد را بازسازی کنند.

 

معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان  با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی رهبر شهید اظهار داشت: یکی از عوامل موفقیت ایشان، ارتباط عمیق با نسل جوان و شناخت دقیق فضای فکری جامعه بود.

 

وی افزود: رهبر شهید در عین پایبندی کامل به سنت‌های حوزه، شخصیتی روشن‌اندیش داشت و خود نقل کرده بودند که بیش از هزار رمان مطالعه کرده‌اند و حتی رمان «بینوایان» ویکتور هوگو را سه بار خوانده بودند؛ موضوعی که نشان‌دهنده وسعت مطالعات و آشنایی ایشان با ادبیات و فرهنگ روز بود.

 

حجت‌الاسلام طباطبایی یکی از مهم‌ترین ابتکارات رهبر شهید را برگزاری جلسات منظم قرآن عنوان کرد و گفت: جلسات سه‌ساعته آموزش و تفسیر قرآن در صبح‌های جمعه، به یکی از مهم‌ترین برنامه‌های مسجد تبدیل شد و نقش مؤثری در تربیت نسل جدید قاریان و فعالان قرآنی ایفا کرد.

 

معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان ادامه داد: در کنار جلسات قرآن، حلقه‌های درسی، سخنرانی‌های منظم، استفاده از تخته‌سیاه برای آموزش مفاهیم دینی، دعوت از استادان و سخنرانان مختلف و برگزاری جلسات فرهنگی، مسجد کرامت را به مرکزی متفاوت از سایر مساجد آن دوره تبدیل کرده بود.

 

 

وی با اشاره به حساسیت رژیم پهلوی نسبت به فعالیت‌های مسجد کرامت اظهار داشت: نخستین اقدامی که ساواک برای محدود کردن این مجموعه انجام داد، ممنوعیت سخنرانی رهبر شهید بود. پس از ممنوع‌المنبر شدن ایشان نیز فعالیت‌های مسجد متوقف نشد و شاگردان رهبر شهید با هدایت ایشان جلسات را ادامه دادند؛ امری که نشان‌دهنده شکل‌گیری یک جریان تربیتی منسجم در مسجد بود.

 

حجت‌الاسلام طباطبایی با بیان اینکه مسجد کرامت تنها محل اقامه نماز نبود، خاطرنشان کرد: این مسجد در بحران‌هایی مانند زلزله طبس و گناباد به پایگاه اصلی جمع‌آوری و توزیع کمک‌های مردمی تبدیل شد و همچنین در حمایت از خانواده زندانیان سیاسی و تبعیدی‌ها نقش فعالی ایفا کرد.

 

معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان اضافه کرد: تشکیل درمانگاه‌های خیریه، ساماندهی فعالیت‌های اجتماعی و پشتیبانی از جریان‌های مردمی، بخشی از کارکردهای گسترده مسجد کرامت در سال‌های پیش از انقلاب بود.

 

حجت‌الاسلام طباطبایی با تأکید بر ضرورت بازخوانی تجربه مسجد کرامت برای امروز جامعه گفت: مهم‌ترین درس این تجربه آن است که یک امام جماعت جوان، اگر از شخصیت علمی، ارتباط اجتماعی، دغدغه فرهنگی و همراهی نیروهای مردمی برخوردار باشد، می‌تواند در مدت زمانی کوتاه، یک مسجد معمولی را به پایگاهی جریان‌ساز تبدیل کند.

 

وی در پایان تصریح کرد: خون رهبر شهید بار دیگر مساجد را به کانون توجه جامعه تبدیل کرده است و امروز باید با بهره‌گیری از تجربه تاریخی مسجد کرامت، زمینه احیای کارکردهای فرهنگی، اجتماعی و تمدنی مساجد را فراهم ساخت؛ چراکه این مسجد نمونه‌ای موفق از پیوند میان ایمان، مردم، جوانان و مدیریت انقلابی به شمار می‌رود.