گذری بر کتاب خیبر
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، خیبر با پیشینهای به قدمت تاریخ، جلگهای وسیع و حاصلخیز، در 171 کیلومتری شمال مدینه است که در زمان ظهور اسلام، از مراکز مهم تمدن در جزیرةالعرب و محل سکونت طایفه مهمی از یهودیان بود. پس از هجرت رسول خدا صلیاللهعلیهوآله به مدینه، به سبب پناهبردن یهودیان رانده شده از مدینه، آنجا به کانون خطری برای مسلمانان تبدیل شد.
کتاب خیبر شامل مباحث: «مقدمه، مباحث مقدماتی، خیبر در گذر تاریخ، خیبر پس از ظهور اسلام، خیبر در نوشتههای جهانگردان، جاذبههای طبیعی و گردشگری» است.
در بخش مباحث مقدماتی، در رابطه با خیبر، در دورههای ماقبل تاریخ نوشته شده است: «در وادیهای غرس، غمره، حفیره، و القاع، آثاری از عصر پارینهسنگی قدیم یافت شده است که عبارتاند از: تبرهای سنگی، ابزارهای تیز و برنده و کلنگ. علاوه بر این، نزدیکی جاده خیبر، از منطقه علا به سمت جنوب، تقاطع جاده خیبر، عشاش و علا نیز، ابزارهایی مربوط به عصر پارینهسنگی و در حره خیبر، ابزارهایی از عصر پارینهسنگی میانه یافت شده است که عبارتند از: سرنیزه، خنجر، تیشه و قلمهای حکاکی.
این کتاب، با رعایت ترتیب زمانی و پیشینه تاریخی، خیبر را به سبک پژوهش تاریخی بررسی کرده است، همچنین با بررسی نقش خیبر در دورههای گوناگون، اهمیت آن را در دورههای اسلامی نیز بیان کرده است. در این ثر تلاش شده، جغرافیا و آثار باستانی و تاریخی این منطقه، با تصاویر و نقشهها نمایش داده شود تا خواننده بتواند در ذهن خود، خیبر را به درستی تصور کند.
در باب حضور یهودیان در خیبر میخوانیم: « از زمان ابکرب اسعد (تبع أسد، ابوتبان اسعد)، پادشاه حمیری (380 ـ 440 م) به بعد، در نقشهای باستانی جنوبی اعراب، معبودی از جنس بت دیده نمیشود؛ هرچند روایتگران عرب گفته اند که این پادشاه، یهودی بود، اما در نقشهای منسوب به وی، چنین چیزی نیامده است؛ گرچه از آن تاریخ به بعد، در نقشهای عربی جنوب، چنین چیزی ذکر نشده است؛ اما در دیگر نقشهای جنوبی، از معبودی سخن رفته که گاه به بخشایشگر توصیف و صفات توحیدی فراوانی، برای این معبود ذکر شده است.»
یکی از اماکن باستانی خیبر دژ صعب بن معاذ است که نویسنده در این رابطه نوشته است: »این دژ برای سلام بن مشکم، یکی از بزرگان خیبر و از مستحکمترین دژهای منطقه نطاة بود. و واقدی این نکته را در مغازی ذکر میکند: و وارد حصار شدند و در آن را بستند، و بر روی دیوارهای دژ برآمدند. آن دژ، چند دیوار [تودرتو] داشت و آنها از فراز دیوارها شروع به سنگانداختن کردند.»
قابل ذکر است، کتاب خیبر (شهری که فتح آن به دست علی علیهالسلام پیامبرصلیاللهعلیهوآله را خرسند کرد) ترجمه کتاب خیبر، الفتح الذی سر به النبی صلیاللهعلیهوآله به قلم عبدالرحمن الطیب الانصاری با ترجمه سیدمرتضی حسینی فاضل در 128 صفحه و با شمارگان 5000 نسخه و با قیمت 3200 تومان از سوی انتشارات مشعر به چاپ رسیده است./992/ن601/ق