تفسیر المیزان کمبود تفکر تفسیری در جهان را پر کرد

به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، منوچهر آشتیانى، جامعه شناس و پژوهشگر فلسفی به مناسبت بیست و هشتمین سالگرد درگذشت علامه طباطبایی به بررسی کتاب تفسیر المیزان که یکی از مهم‌ترین آثار علامه است، پرداخت و گفت:‌ بعد از تفسیر زمخشری که 10 قرن پیش نوشته شد تفسیر المیزان تنها تفسیری هرمنوتیکی است که به صورت معنا به معنا تدوین شده است.

وی با انتقاد از تفاسیری که بین تفسیر زمخشری تا المیزان نوشته شده گفت: متأسفانه تمام این تفسیرها به صورت سطحی است و هیچ‌کدام معنا به معنا تدوین نشده، بلکه عبارات به صورت مجزا نوشته و خیلی معمولی تفسیر شده است.

این استاد فلسفه در ادامه با بیان اینکه علامه طباطبایی در تفسیرالمیزان خود به برخی مفاهیم مثل عدالت بسیار جامع پرداخته است، گفت:‌ عدالت در این تفسیر بدین شکل مطرح شده که در تمام آیات، عبارات و سیره پیامبر هرآنچه که راجع ‌به عدالت وجود داشته، علامه در تفسیر خود استفاده کرده است.
نویسنده کتاب جامعه‌شناسی شناخت ماکس شلر تصریح کرد: علامه طباطبایی در تفسیر خود با مقایسه مفاهیم در موقعیت‌های مختلف و اینکه مثلاً پیامبر (ص) در آن زمانی که راجع‌ به عدالت، آزادی و مقوله‌های اصلی در اجتماع سخن می‌گفت، چه تاثیراتی در آن دوره داشته به صورت جدی تاثیر گرفته است.

این استاد دانشگاه آلمان خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد المیزان طباطبایی تفسیری عظیم و شگفت‌انگیز بود که کسی جز او توان نگارش چنین تفسیری را نداشت، چرا که او در متن این تفسیر، وقتی که به جملات غزالی و علامه مجلسی می‌رسید، به شدت موضع انتقادی می‌گرفت و این نوع موضع‌گیری در هیچ یک از مفسران وجود نداشته است.

نویسنده اولین اساسنامه کنوانسیون دانشجویان جهانی ایران با انتقاد از اینکه امروزه مفسرین ما در رسانه‌ها متأسفانه به علامه رجوع نمی‌کنند، تصریح کرد: صحبت کردن در مورد اندیشه این عارف بزرگ در رسانه‌های ما بسیار خالی است و باید بیش از این به آن توجه شود.

آشتیانی با بیان اینکه مهم‌ترین مسأله در مورد نوشتن المیزان توسط این استاد مفسر قرآن این است که چرا او در زمان خود به این نتیجه رسید که باید قرآن را معنا به معنا تفسیر کند، ادامه داد: اینکه چه کمبود معنوی و معنایی در بطن و ژرفای دینی جامعه ایران وجود داشته و چگونه فرهنگ به سطحیت و روزمرگی دچار شده بود که در بخش دینی آن یک متفکر به این فکر می‌افتد که مردم را به معنا دعوت کند، هم از مسائل مهم قابل بررسی در اندیشه علامه طباطبایی است.

این مدرس دانشگاه در ادامه بیان داشت: تفسیر معنایی علامه طباطبایی یک نوع هرمنوتیک گادامری است که توجه کمتری به آن شده و اگر این تفسیر در آلمان وجود داشت تا به حال 200 دکترا در مورد آن نوشته شده بود.

وی در ادامه با انتقاد از بحث‌های اندک علمی که راجع‌ به المیزان نوشته شده گفت: امروزه برای بررسی اندیشه‌های علامه طباطبایی باید طرح مسأله کنیم؛ به این معنی که چه اتفاقی افتاده که تفسیر کلمه به کلمه و آیه‌ به آیه جای تفسیر معنا به معنا را گرفته است.

نویسنده کتاب جامعه‌شناسى شناخت با بیان اینکه معنا مفهومی است که از درون آیات استخراج می‌شود، اظهار داشت: برای بررسی درست معنای یک چیز باید به وسیله خودش با ادغام افق گذشته به آینده و ادغام افق جز به کل در کلیت و جزئیت که دو اصل مهم هرمنوتیک است، به وسیله تمام مترادفات و تشابهات به معنا برسیم.

این استاد فلسفه دانشگاه‌های آلمان افزود: به نظر می‌رسد امروز کمبود، فقر و کم‌خونی تفکر تفسیری در تمام تاریخ اسلامی چه در ایران و چه در خارج از ایران وجود دارد و مهم‌ترین خصوصیت علامه طباطبایی پر کردن این خلا در دنیا است.

وی با اشاره به اینکه در برخی قسمت‌های المیزان تازه‌یابی‌هایی وجود دارد که تنها در اندیشه علامه وجود داشته، گفت: این استاد عالیقدر در این تفسیر به محتوا و کنشی که در آیه مستتر است، خیلی فراتر از بیان ساده‌ای که مکرر تکرار می‌شود، پرداخته است.

آشتیانی با تأکید براینکه هر آیه‌ای از قرآن یک آموزه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و اخلاقی را در خود دارد، افزود: این آموزه‌ها تنها با تفاسیر درست می‌تواند راهگشای مسائل گوناگون جامعه باشد که علامه در تفسیر المیزان خود این تازه‌یابی‌ها را آورده است.

به گزارش فارس، این مدرس فلسفه در دانشگاه‌های فرانسه در پایان با اشاره به اینکه چند سالی است که بررسی عدالت در ایران جدی گرفته شده است، خاطرنشان کرد: این بررسی باید 30 سال پیش و با الگوگیری از المیزان علامه طباطبایی انجام می‌شد. /د103