وحدت آموزش و تهذیب، ستون فقرات تعالی حوزه است/لزوم بازنگری در کتب اخلاق

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمی حاجی، معاون آموزش حوزه‌های علمیه کشور در جمع معاونان تهذیب استانی با برشمردن نقش محوری تهذیب و اخلاق در اهداف اصلی حوزه، بر ضرورت هماهنگی آن با معاونت آموزش تأکید کرد.

وی نقش معاونت تهذیب را «نقش محوری و استوانه‌ای» دانست که سایر فعالیت‌های حوزه بر مبنای استحکام آن معنا می‌یابد.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه اظهار داشت: اگر بتوانیم این دو بخش را به درستی گره بزنیم، می‌توانیم حوزه‌های علمیه را در مسیر رشد قرار دهیم.

لزوم تبعیت از نظام تربیتی واحد

وی اولین نکته محوری را نیاز به نظام تربیتی منسجم عنوان کرد و ابراز کرد: تلاش‌هایی که در امر تهذیب در مدارس درحال جریان است، باید تابع یک نظام تربیتی باشد که مبانی، اهداف و مجموعه فعالیت‌های تعریف‌شده‌ای دارد. وظیفه ما این است که آن نظام را بشناسیم، اجزائش را بدانیم و با پیوستگی لازم، آن را محقق کنیم تا به اهداف تعریف‌شده دست یابیم.

صیانت از هویت طلبگی در برابر چالش‌ها

حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی با اشاره به تأثیر بنیادین تهذیب نفس و اخلاق در هویت طلبگی، اظهار داشت: اگر بخواهیم طلاب ما در مسیر ورود به جامعه دچار مسائل هویتی نشوند، یکی از پایه‌های اصلی، تحکیم بحث اخلاقی و تزریق نفس طلبگی در سال‌های آغازین است؛ چراکه تغذیه اخلاقی و معنوی، سهم بزرگی در هویت طلبه معاصر دارد.

وی با اشاره به اینکه مباحث «هویتی و انگیزشی» در حوزه معاونت تهذیب تعریف شده است، اذعان داشت: این بخش نیازمند کار مشترک بیشتری است، زیرا صرف آیین‌نامه و برنامه‌ریزی سنتی برای مقابله با آسیب‌های روحی و انگیزشی کافی نیست.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه با اشاره به شاخص‌های سنجش و ارزیابی طلاب مدارس عنوان کرد: این امر به تأمین معیشت طلاب نیز مرتبط می‌شود. 

وی افزود: ما نیازمند شاخص برای سنجش و ارزیابی هستیم تا بدانیم در مرحله عمل چه اتفاقی می‌افتد، اما از طرفی این شاخص‌بندی نباید موجب شرطی شدن مسائل مالی و خدشه‌دار شدن اخلاص شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی بر لزوم ارزیابی جدی مدارس زیر ۲۰ نفر تأکید و اظهار داشت: در فرآیند ارزیابی مدارس، شاخص‌های تهذیبی یکی از ارکان اصلی تصمیم‌گیری، در کنار شاخص‌های آموزشی، پژوهشی و نظارتی خواهد بود.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه با اشاره به انگیزه‌های طلبه شدن در دهه‌های گذشته و حال، هشدار داد که کمرنگ شدن هدف اصلی «رسیدن به کمال و تهذیب نفس» و غلبه «کارکردگرایی صرف» بزرگ ترین آسیب امروز طلاب است و این امر نیازمند احیای مجاهدت علمی خالصانه است.

حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی با بیان اینکه انگیزه‌ طلاب گذشته شامل «ارزش علم در اجتماع» و «نیاز مردم به هدایت» بود، اظهار داشت: در مقایسه با آن دوران، امروز گرایش به سمت کارکردگرایی و پرسش‌هایی مانند «چه شغلی خواهم داشت؟» غالب شده است.

وی تأکید کرد: مقصد اصلی این است که به کمال و تهذیب نفس برسم، رشد خودم را داشته باشم. اگر این هدف اصلی از ورود در طلبگی احیا نشود، بسیاری از آسیب‌های فردی حل نخواهد شد.

نقش حیاتی اساتید در سلوک و تهذیب

حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی با اشاره به نقش محوری اساتید به عنوان الگوی عملی تهذیب، اظهار داشت: مسئولیت تهذیب نفوس با اساتید است و این امر با آیین‌نامه درست نمی‌شود، بلکه نیازمند کنشگری فعال معاونت تهذیب در پیگیری مستمر سلوک و رفتار آن‌ها است.

وی با اشاره به اینکه در گذشته طلبه با سِمت استاد خود، شناخته می‌شد، تاکید کرد: باید تلاش مضاعفی برای حفظ این پیوند روحی میان استاد و شاگرد صورت پذیرد.

بازنگری در کتب اخلاق و تبدیل الزام به انگیزه درونی

معاون آموزش حوزه‌های علمیه به وجود ۱۲ واحد درسی اخلاق نظری در سطح یک اشاره کرد و ابراز کرد: پس از یک دهه اجرا، این متون نیازمند بازبینی هستند.

وی پیشنهاد داد: مباحث نظری باید محدودتر و منتخبی از مسائل کلیدی باشد و فرصتی برای ورود بیشتر به فضاهای عملی و کاربردی اخلاق ایجاد شود. اگر الزام‌های آیین‌نامه‌ای را تبدیل به انگیزش درونی نکنیم، نمی‌توانیم به نقطه مطلوب برسیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی در پایان با اشاره به پیام رهبر معظم انقلاب در خصوص حوزه پیشرو ابراز کرد: طراحی نظام‌های اداره جامعه مبتنی بر علوم انسانی اسلامی امروری ضروی است و این مسیر مستلزم «جهاد علمی» است.