تحلیل راهبردی گفتمانهای رقیب و تهدیدات نوین علیه نهاد خانواده؛ با تمرکز بر تغییر هویت زن و جنگ شناختی
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، در سیویکمین مدرسه شبهه پژوهی با عنوان؛ زن ایرانی، حجت الاسلام سعید عبداللهی، مدرس حوزه و دانشگاه، با بیان نکاتی با محوریت بازنمایی کرامت زن در گفتمان فرهنگی، ابراز داشت: برای درک عمیقتر رخدادهای اجتماعی و فرهنگی کنونی، ضروری است از نمای کلان به تقابل گفتمانهای جهانی بنگریم تا نقشههای راهبردی خود و دشمن به درستی ترسیم شود. در حال حاضر، سه گفتمان اصلی در عالم در حال نبرد برای کسب برتری هستند: گفتمان شرق با محوریت سوسیالیسم، گفتمان غرب با محوریت لیبرالیسم، و گفتمان اسلام ناب که در قالب جمهوری اسلامی تجلی یافته است.
وی افزود: گفتمان شرق (سوسیالیستی) اصالت را بر جامعه قرار میدهد. در این نگاه، منافع جمعی بر منافع فردی مقدم است و حتی اگر آزادی فردی یا ساختار خانواده قربانی شود، جامعه باید اصل قرار گیرد. این تفکر که در اقتصاد به اشتراکیگری و کمونیسم منجر شد، در دهههای گذشته گرایشهای چپ در ایران و آمریکای لاتین را نیز تحت تأثیر قرار داد. در مقابل، گفتمان غرب (لیبرالی) اصالت را به فرد میدهد. این نگاه انسانمحور، آزادی فردی را ملاک قرار داده و معتقد است هیچکس نباید برای انسان تصمیم بگیرد. در این مدل، ثروت بر اساس توانایی و زور تقسیم میشود و ساختار طبقاتی شکل میگیرد که در آن یک درصد جامعه، ثروتی معادل طبقات پایین را در اختیار دارد.
مدرس حوزه و دانشگاه در ادامه انقلاب اسلامی را به عنوان گفتمان سوم معرفی کرده و اظهار داشت: در برابر این دو تفکر، انقلاب اسلامی و قیام امام خمینی (ره) گفتمانی سوم را تحت عنوان «نه شرقی، نه غربی؛ جمهوری اسلامی» متولد کرد. این گفتمان اصالت را نه به فرد و نه به جامعه، بلکه به خانواده داد. اصل دهم قانون اساسی صراحتاً تأکید دارد که تمام فعالیتها و قوانین باید در خدمت تقویت نهاد مقدس خانواده باشد. در این دیدگاه، خانواده مهمترین رکن اجتماع است و حفظ ساختار سنتی و گسترده آن، مانعی برای اقتصاد مصرفگرای غربی است که برای چرخش اقتصادش نیازمند تجزیه خانوادهها به واحدهای کوچکتر و افزایش مصرف کالاهای لوازم است.
مرکزیت زن و مادری در دکترین دفاعی رهبری
عبداللهی ضمن معرفی زن به عنوان محور خانواده در نگاه مقام معظم رهبری خاطر نشان کرد: مقام معظم رهبری به عنوان حکیم و راهبر جامعه اسلامی، بر تهدیدات علیه معارف اسلامی و شیعی تأکید دارند و تأسیس جبهه مقاومت فرهنگی را در نقاط تقابل با دشمن ضروری میدانند. ایشان فرمودهاند: آرایش تبلیغاتی باید به سمتی برود که دشمن همان سمت را هدف قرار داده و آن عبارت است از معارف اسلامی، شیعی و انقلابی. در این میان، زن به عنوان محور و ستون خیمه خانواده، جایگاه ویژهای دارد. تفاوت بنیادین نگاه غرب و اسلام به زن در این است که غرب با روز جهانی زن تلاش دارد زن را به عنوان یک عنصر جدا از خانواده و در تقابل با آن تعریف کند، در حالی که اسلام با قرار دادن میلاد حضرت فاطمه زهرا (س) به عنوان روز زن، بر کرامت و نقش مادری تأکید دارد. دشمن با آگاهی از این مسئله، مستقیماً به مفهوم «مادر» و «حیا» حمله میکند تا ستون فکری خانواده را براندازد.
تفاوت جهانبینی توحیدی و انسانمحور غربی
وی از تفاوت های اساسی جهان بینی اسلامی و غربی گفته وافزود: تفاوت بنیادین بین تفکر غربی و اسلامی در مرکزیت جهان قرار دارد. در نگاه غربی که با پرگاری به مرکزیت انسان ترسیم میشود، خود انسان تعیینکننده خطوط قرمز رفتاری است و خود را برترین موجود عالم میداند. این نگاه منجر به لذتگرایی و شعارهایی نظیر در لحظه زندگی کن میشود. اما در اسلام، مرکز دایره «خداوند متعال» است و انسان، برترین مخلوق خدا است که باید در مسیر بندگی و تکامل حرکت کند. وقتی انسان خود را مرکز بداند، دخالت خدا را در سبک زندگی نمیپذیرد و از نهیهای دینی درباره تبرج و عفت سرپیچی میکند و میپرسد چرا باید زیبایی و زنانگی خود را پنهان کند.
جنگ شناختی و تغییر ارزشها در نسل دهه هشتاد
مدرس حوزه و دانشگاه، رسانه را به مثابه شمشیری دو لبه دانست و اظهار داشت: یکی از مهمترین ابزارهای دشمن در این نبرد، فضای مجازی و بهویژه اینستاگرام است که به عنوان قتلگاه دختران و جوانان توصیف شده است. دشمن از طریق نظریه کاشت، داشت و برداشت، مفاهیمی همچون خودمحوری، بیحیایی، لذتگرایی و زیباییطلبی افراطی را در ذهن نسل دهه هشتاد تزریق میکند. شعارهایی نظیر زیباییتان را به رخ بکشید یا کمپینهایی با عنوان زندگی نرمال، با القای حس بدبختی و مقایسه زندگی جوانان با تصاویر دروغین و لاکچری از غرب، آنها را به سمت طغیان، کینه و تغییر رفتار سوق میدهد.
وی ادامه داد: آمارهای بازداشتشدگان در اغتشاشات اخیر که نشاندهنده حضور پررنگ افراد زیر ۲۵ سال است، گواهی بر موفقیت نسبی این جنگ شناختی در تغییر باورها و رفتارهای جوانان است. دشمن با ترویج شعار ما برای خودمان زندگی میکنیم و به دنیا نیامدهایم بقیه را راضی نگه داریم، مفاهیمی چون آبرو و حیا را که مانعی برای رسیدن به اهداف شوم آنهاست، هدف قرار داده است. این جنگ شناختی که به معنای تصرف عقول و قلوب جامعه و تغییر ارزشها، باورها، افکار و در نهایت رفتارهاست، اکنون در اوج خود قرار دارد.
عبداللهی بر ضرورت بازتعریف نقش زن و آسیبشناسی اجتماعی تاکید کرده و افزود: تغییر نظام ارزشی و ترویج فرهنگ «خودم برای خودم»، منجر به جسارت به بیپروایی و تضعیف مفاهیمی چون آبرو و حیا شده است. دشمن با هدف قرار دادن آبرو به عنوان مانع زن ایرانی برای پذیرش سبک زندگی غربی، تلاش میکند تابوهای اخلاقی را بشکند. از سوی دیگر، ضعفهای درونی مانند عدم ایفای صحیح نقش مردان در تأمین خانواده و فشار اقتصادی بر زنان، آنها را به سمت استقلال کاذب و ورود به بازار کار سوق داده است؛ امری که به دلیل کاهش زمان حضور مادر در خانه، فرآیند تربیت نسل آینده را مختل کرده و میتواند منجر به شکلگیری شخصیتهایی دچار فوبیا و ناامنی شود.
وی ادامه داد: زنی که برای تأمین معاش مجبور به کار خارج از خانه است، فرصت کافی برای تربیت فرزند و ایجاد امنیت عاطفی در آغوش خود را ندارد. این امر منجر به شکلگیری نسلهایی میشود که دچار اضطراب، ترس و ناتوانی در خوداتکایی هستند. دشمن با هوشمندی روی این زخمهای اجتماعی نیز نشسته و با ترویج تفکیک زن از نقش مادری، به دنبال تخریب بنیان خانواده است.
مدرس حوزه ودانشگاه در پایان افزود: مسئولین و فعالان فرهنگی باید با شناخت دقیق میدان جنگ شناختی و آگاهی از اینکه سیگنالهای فرهنگی فعلی در فضاهای سنتی به مخاطب اصلی یعنی نسل دهه هشتاد و نود، نمیرسد، راهکارهای نوینی برای اقناع نسل جدید بیابند. تمرکز صرف بر امر به معروف و نهی از منکر به شکل سنتی کافی نیست؛ بلکه باید با تولید محتوا و فعالیت در همان فضایی که دشمن در آن حضور دارد، هویت زن مسلمان را بر اساس معارف شیعی و انقلابی بازتعریف کرد. وظیفه همگانی است تا با پر کردن خلأهای عاطفی و اقتصادی در خانواده، مانع از انحراف نسل آینده و سقوط در دام جنگ شناختی دشمن شویم.