رؤیای خلوص، بازخوانی مکتب تفکیک
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب رؤیای خلوص، به بررسی و نقد مکتب تفکیک از منظر معرفتی و همچنین واکاوی این مکتب از منظر اخلاقی پرداخته است.
نام مکتب تفکیک، پرسش های فراوانی را در ذهن ما بر می انگیزد؛ پرسش هایی چون: مکتب تفکیک چیست؟ آموزه های اصلی آن کدام است؟ در برابر دیگر جریان های فکری چه موضعی اتخاذ کرده است؟ چگونه از آموزه های خود دفاع می کند؟ چگونه به نقد فلسفی می پردازد؟ آیا نقد های این مکتب، موجه است؟ آیا شرایطی را برای نقد خود فراهم ساخته است؟ آیا خود، تاب ایستادگی در برابر نقد دیگران را دارد؟ این مکتب چه قرائتی از دین دارد و در برابر قرائت های دیگر چه موضعی می گیرد؟ نتایج سیاسی ـ اجتماعی تفکر تفکیکی چیست؟ آیا مکتب تفکیک مخالف فلسفه و عرفان است؟
این نوشتار می کوشد به برخی از این پرسش ها پاسخ گوید و بستری برای بحثی روشن درباره این مکتب فراهم آورد.
اصحاب مکتب تفکیک درباره مخالفان خود بر این باورند که : (آقایان مراجعه و سرکار چندانی با احادیث آل محمد صلی الله علیه و آله و معارف منحصر به فرد آن ها ندارند) و فاقد (جنم معارفی) هستند. مخالفانشان نیز ادعا می کنند: (آنها مرد میدان دقایق فلسفه نیستند) و (کثیری از متمسکان به حدیث، بویی از توحید افعالی به مشام جانشان نرسیده است و تفویضی و معتزلی صرفند.) حال آن که مبادله (آتش اتهام) میان موافقان و مخالفان مکتب تفکیک، کمکی به فهم حقیقت نمی کند. هدف نگارنده این کتاب آن بوده که بحث را از این کلی گویی و اتهام متقابل فراتر ببرد و بکوشد فضایی برای بحثی روشمند فراهم سازد و نمونه ای از روش و ادب نقد را عرضه کند. بازتاب اولین چاپ این کتاب و نقدهایی که بر آن نوشته شده، بیانگر برآمدن این هدف است.
نقد و معرفی هایی که بر این کتاب نوشته شده عبارتند از : میثم محمدی، (معیار و متد نقد مکتب تفکیک، گزارشی از کتاب رؤیای خلوص؛ باز خوانی مکتب تفکیک) کتاب قم، شماره 13، شهریور 1383؛ سید مصطفی مطبعه چی، (درنگی در رؤیای خلوص؛ بازخوانی مکتب تفکیک) علوم حدیث شماره 33، پاییز 1383، علی دژاکام، (رؤیای تعبیر شدنی: معرفی و نقد کتاب رؤیای خلوص) کتاب ماه دین، شماره 83– 84، شهریور و مهر 1383؛ سعید عدالت نژاد، (کدام خلوص؟ کدام تفکیک؟ تأمل کوتاهی درباره کتاب رؤیای خلوص)، روزنامه ایران، شماره 3006، 1/10/1383؛ (بازخوانی و نقد مکتب تفکیک؛ علیرضا بهاردوست، معرفی و نقد کتاب رؤیای خلوص بازخوانی مکتب تفکیک)، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره 106-108، مرداد ـ مهر 1385 و سید جواد میر خلیلی، (بازخوانی یک اثر در باب مکتب تفکیک رؤیای خلوص) پگاه حوزه، شمار 224، 6 بهمن 1386.
آنچه این نوشته را از آثار مشابه آن جدا می سازد، نگرشی نگارنده در تحلیل دیدگاه تفکیکی است. هر چند نویسنده خود تربیت فلسفی دارد، لیکن نخواسته است از موضع دفاع از فلسفه صدرایی به نقد این مکتب بپردازد. تلاش نگارنده آن بوده تا لوازم قهری این نگرش را که نادیده گرفته شده است، بیان کند و بر آن ها انگشت تأکید گذارد.
این نوشتار بر دو محور متمرکز است: یک، نقد معرفت شناختی روایتی از مکتب تفکیک و دیگر نقد اخلاقی آن. نگارنده در پی آن است که روشن سازد آیا می توان باورهای اصلی این مکتب را موجه ساخت و دیگر آن که آیا اصول اخلاقی در تبیین این مکتب، دفاع از آن و نقد مخالفان رعایت شده است، یا خیر. از این رو نوشته صبغه معرفتی ـ اخلاقی دارد. به همین سبب این نوشته در دو بخش فراهم آمده است: بخش نخست، مکتب تفکیک را از منظر معرفتی می کاود، اما بخش دوم بررسی این مکتب از منظر اخلاقی است.
این کتاب در دو بخش تدوین شده است. بخش اول با عنوان مکتب تفکیک؛ گزارش و بررسی شامل سه فصل: «پیشینه و اصول مکتب تفکیک»، «مکتب تفکیک در عرصه نظر» و «اصول مکتب تفکیک در مرحله عمل» می شود. نقد اخلاقی مکتب تفکیک عنوان بخش دوم این کتاب است که این چهار فصل را در بر می گیرد: «انتحال شخصیت»، «نسبت نادرست به افراد مختلف»، «استفاده از انواع مغالطات منطقی» و «بستن راه نقد و تحقیر ناقدان».
در بخشی از این کتاب آمده است: «ایشان [استاد محمد رضا حکیمی] خود در توضیح این تعبیر می نویسد: (مکتب تفکیک، مکتب جدا سازی سه راه و روش معرفت، و سه مکتب شناختی است در تاریخ شناخت ها و تأملات و تفکرات انسانی، یعنی راه و روش قرآن و راه و روش فلسفه و راه و روش عرفان).
از نظر ایشان، در طول تاریخ همواره سه جریان شناختی وجود داشته است و تنها سه راه برای دریافت حقیقت وجود دارد. این سه جریان عبارت است از:
1ـ جریان وحی (دین ـ قرآن)؛ 2ـ جریان عقل (فلسفه ـ برهان)؛ 3ـ جریان کشف (ریاضت ـ عرفان).»
چاپ دوم کتاب رؤیای خلوص به قلم دکتر سید حسن اسلامی در سال1390 با شمارگان 800 نسخه در 368 صفحه با قیمت 5300 تومان به همت مؤسسه بوستان کتاب منتشر شده است./913/ن601/ع