حضرت معصومه سرچشمه علم، تقوا و فضایل اخلاقی

به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، متن یادداشت روزنامه رسالت به این شرح است:

اسدالله افشار
حضرت فاطمه معصومه(س) دختر گرامی امام کاظم(ع) است. ایشان در روز اول ذیقعده سال173 هجری در مدینه چشم به جهان گشود و در مکتب امامت و کانون ولایت، زیر نظر پدری چون حضرت امام موسی کاظم(ع) که در تاریخ به عنوان «اسطوره مبارزه و مقاومت» شناخته شده است، تربیت یافت. مطابق قراین، مادر او همان مادر حضرت رضا(ع)، حضرت «نجمه» است که او را به خاطر طهارت و پاکی معنوی «طاهره» می خواندند.

نجمه خاتون از بانوان با فضیلت، از اسوه های کم نظیر تقوا و شرافت تاریخ بشریت است که برای او ده نام در کتب تاریخ و حدیث ذکر کرده اند.

ابوجعفر محمدبن جریر طبری، دانشمند بزرگ شیعه در قرن پنجم هجری در کتاب پر ارج «دلائل الامامه» به هنگام بحث از فرزندان امام کاظم(ع)، مادر همه آنها را مشخص کرده و به صراحت فرموده: «حضرت علی بن موسی الرضا(ع) و حضرت فاطمه معصومه(س) از یک مادر می باشند.»

سرچشمه دانش و فضایل:
این بانوی بزرگوار، از همان آغاز، در محیطی پرورش یافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضایل اخلاقی آراسته بودند. عبادت و زهد، پارسایی و تقوا، راستگویی و بردباری، استقامت در برابر ناملایمات، بخشندگی و پاکدامنی و نیز یاد خدا، از صفات برجسته این خاندان پاک سیرت و نیکوسرشت به شمار می رفت. حضرت معصومه(س) با آنچه که بیان شد در خاندانی که سرچشمه علم و تقوا و فضایل اخلاقی بود پرورش یافت. پس از آنکه پدر بزرگوار آن بانوی گرامی به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام، یعنی حضرت رضا(ع)، عهده دار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نیز بر عهده گرفت. در اثر توجهات زیاد آن حضرت، هر یک از فرزندان امام کاظم(ع) به مقامی والا دست یافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ مالکی در این باره می گوید: «هر یک از فرزندان ابی الحسن موسی معروف به کاظم، فضیلتی مشهور دارد.» بدون تردید، بعد از حضرت رضا(ع)، در میان فرزندان امام کاظم(ع) حضرت معصومه(س) از نظر علمی و اخلاقی، والامقام ترین آنان است. این حقیقت از اسامی، لقب ها، تعریف ها و توصیفاتی که ائمه اطهار(ع) از ایشان نموده اند، آشکار است و این حقیقت روشن می سازد که ایشان نیز چون حضرت زینب(س)، «عالمه غیر معلمه» بوده است.

مقام علمی حضرت فاطمه معصومه(س):
حضرت معصومه(س) از جمله بانوان گرانقدر و والامقام جهان تشیع است و مقام علمی والایی دارد. نقل شده که روزی جمعی از شیعیان، به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر(ع) و طرح پرسش هایی از ایشان، به مدینه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم(ع) در مسافرت بودند، پرسش های خود را به حضرت معصومه(س) که در آن هنگام کودکی خردسال بیش نبودند، تحویل دادند. فردای آن روز برای باردیگر به منزل امام(ع) رفتند، ولی هنوز ایشان از سفر برنگشته بودند. پس به ناچار، پرسش های خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدی به خدمت امام برسند، غافل از اینکه حضرت معصومه(س) جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتی پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را ترک گفتند. از قضای روزگار در بین راه با امام موسی کاظم(ع) مواجه شده، ماجرای خویش را باز گفتند. وقتی امام(ع) پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمودند: پدرش فدایش.

برادر و خواهر نمونه:
در تاریخ انسان ها، خواهران و برادران فراوان یافت می شوند که با تمام وجود یکدیگر را دوست داشته باشند و در تمام عمر رشته محبت و مودتشان هرگز گسسته نشده و عشق و علاقه متقابلشان نقل مجالس و زبانزد خاص و عام بوده است. در این میان افراد نمونه ای پیدا می شوند که کانون مهر و وفا بوده و محبت و مودت زاید الوصفشان در طول قرون و اعصار کم نظیر است. بارزترین نمونه این افراد امام حسین(ع) و زینب کبری(س) می باشند که جامعه بشری با نکات برجسته ای از عشق و علاقه این برادر و خواهر آشنا هستند و خاطرات تلخ و شیرین این خواهر و برادر را در طول زندگی بویژه در سفر کربلا، کم و بیش می دانند.

دومین نمونه بارز برادر و خواهر نمونه، خورشید فروزان امامت، حضرت امام رضا(ع) و خواهر گرامی ایشان ماه تابان برج عصمت، حضرت معصومه(س) می باشند. اگر چه فراق جانسوز پدر در سن ده سالگی برای حضرت معصومه(س) سخت بود و دریایی از غم و اندوه بر قلب شریفش از شهادت پدر بزرگوارش، وارد شد، ولی تنها مایه تسلی او وجود برادری همچون حضرت رضا(ع) بود که ثلمه پر درد آن فراق را جبران می کرد؛ اما طولی نکشید که حضرت معصومه(س) به فراق برادرش حضرت رضا(ع) نیز متبلا شد، تا آنجا که این فراق تا آخر عمر حضرت معصومه(س) ادامه یافت. باحرکت امام رضا(ع) از مدینه به خراسان، حضرت معصومه(س) به فراق دیگری که از جهاتی جانسوزتر از فراق پدرش بود مبتلا شد و یگانه مونس و سرپرست و معلمش را از دست داد. این فراق، بسیار جانگداز بود.

کمالات معنوی فاطمه معصومه(س):
کمال و شخصیت انسان بستگی به علم و پاکی او دارد. انسان هر قدر در این راستا پیش رود، کاملتر و ممتازتر خواهد بود. حضرت فاطمه معصومه(س) از جمله زنان بسیار نادری است که بیشترین بخش از فروغ جاودان و نور ولایت را دریافت کرد و توانست خودش را در کمالات معنوی، همسان و همانند چهار ده معصوم(ع) بسازد. بنابراین او یک بانوی عادی نیست بلکه از بانوان بسیار ارجمند و جلوه بسیار تابان آل محمد(ص) است. برای او بخصوص از امامان معصوم(ع) زیارتنامه نقل گردیده و در شان پاداش زیارت او مطالب بسیار ارجمندی گفته شده است. از جمله امام صادق(ع) فرمود: «من زارها و جبهتاله الجنه:» «کسی که او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می گردد.»

کمالات آن حضرت در حدی است که از فرازهای زیارتنامه اش که از حضرت رضا(ع) نقل شده، به دست می آید که او دختر روح و جسم پیامبر اکرم(ص) و حضرت زهرا(س) و امامان معصوم(ع) است. درباره فضیلت زیارت حضرت معصومه(س) روایات فراوانی از پیشوایان معصوم رسیده است. از جمله، هنگامی که یکی ازمحدثان برجسته قم، به نام «سعدبن سعد» به محضر مقدس امام رضا(ع) شرفیاب می شود، امام هشتم خطاب به ایشان می فرمایند: «ای سعد! از ما نزد شما قبری است.» سعد می گوید: فدایت شوم! آیا قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر(ع) را می فرمایید؟ می فرمایند: «آری، هر کس او را زیارت کند، در حالی که به حق او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.»

یکی از ویژگی های حضرت معصومه(س)، ورود زیارت نامه ای از سوی معصومان(ع) درباره ایشان است که پس از حضرت فاطمه(س)، او تنها بانوی بزرگواری است که زیارت ماثور دارد. بانوان برجسته ای چون: آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خدیجه بنت خویلد، فاطمه ام البنین، زینب کبری، حکیمه خاتون و نرجس خاتون که هیچ شک و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آنها نیست، هیچ کدام زیارت ماثور از سوی معصومان(ع) ندارند و این، نشان دهنده مقام والای این بانوی گرانقدر اسلام است.

حرکت به سوی ایران:
در سال200 هجری قمری در پی اصرار و تهدید مامون عباسی، سفر تبعید گونه حضرت امام رضا(ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون اینکه کسی از بستگان و اهل بیت خود را همراه ببرند راهی خراسان شدند. یک سال بعد از هجرت برادر و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت به همراه عده ای از برادران و برادرزادگان به نام های فضل، جعفر، هادی، قاسم و زید و تنی چند از غلامان و کنیزان، به طرف خراسان حرکت کرد و در هر شهر و محلی مورد استقبال مردم واقع می شد. هنگامی که موکب حضرت معصومه(س) و همراهانشان به ساوه رسید، عده ای از مخالفان اهل بیت که از پشتیبانی ماموران حکومت برخوردار بودند، سر راه را گرفتند و با همراهان حضرت وارد جنگ شدند. در نتیجه این درگیری، همه برادران و برادر زادگان حضرت معصومه(س) به شهادت رسیدند. به عقیده برخی از مورخان امامزادگانی چون سید اسحاق، سید ابوالرضا و سید علی اصغر در ساوه و هارون بن امام کاظم(ع) در اطراف ساوه، جزء همراهان حضرت معصومه(س) بودند که به دستور مامون به شهادت رسیده اند. به هر حال، وجود مقدسه حضرت معصومه(س) بر اثر غم و اندوه زیاد این ماتم، بیمار شد و چون دیگر امکان ادامه راه به طرف خراسان نبود قصد شهر قم را نمود.

حضرت معصومه(س) پرسید: از این شهر (ساوه) تا (قم) چند فرسنگ راه است؟ آنچه بود جواب دادند، فرمود: مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که می فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ما است. بزرگان شهر قم وقتی از این خبر مسرت بخش مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند؛ و در حالی که «موسی بن خزرج» بزرگ خاندان «اشعری» زمام ناقه آن حضرت را بر دوش می کشید و عده فراوانی از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند، حدودا روز23 ربیع الاول سال201 هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شد. سپس در محلی که امروز «میدان میر» نامیده می شود، شتر آن حضرت در جلوی منزل «موسی بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانی حضرت نصیب او شد.

آن بزرگوار به مدت17 روز در این شهر زندگی کرد در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بود و بدون آنکه چشم مبارکشان به دیدار برادر گرامیشان امام هشتم(ع) روشن شود، در قم در میان اندوه فراوان محبان اهل بیت(ع) از دنیا رفتند و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاندند، مردم قم هم با تجلیل فراوان، پیکر پاکش را تشییع کردند و او را در «باغ بابلان» - محل فعلی حرم- به خاک سپردند.

جان کلام:
حضرت فاطمه معصومه(س) بانویی بهشتی، غرق در عبادت و نیایش، پیراسته از زشتی ها و شبنم معطر آفرینش است. شاید یکی از دلایل معصومه نامیدن این بانوی جلیل القدر، آن باشد که عصمت مادرش حضرت زهرا(س) در او تجلی یافته است. بر اساس پاره ای از روایات، این لقب از سوی امام رضا(ع) به این بانوی والامقام اسلام داده شده است؛ چنان که علامه مجلسی(ع) در این باره می گوید: امام رضا(ع) در جایی فرمود: «هرکس معصومه(س) را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است.»

ضمن تبریک میلاد پر شکوه این بانوی پرهیزکار و متقی به شیفتگان حضرتش در سرتاسر گیتی، امیدواریم مردم ما قدر و ارزش چنین کانونی را بشناسند و به این بانوی بزرگ و والامقام که با عشق به زیارتش می آیند معرفت بیشتر بیابند. / د 103