زبان قرآن و مسائل آن
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، زبان دین امروز یکی از موضوعات مهم در فلسفه دین است که مسائل گوناگونی را دربر میگیرد. برخی از این مسائل البته دیرینه و کهن است، شیوه پیامرسانی الهی به مردم آیا همان زبان عرف عقلاست یا عرف ویژه؟ دین تنها دارای زبان ظاهری و یک بعدی است یا آنکه در عین برخورداری از زبان ظاهری دارای زبان تأویلپذیر و چند بعدی است؟ این پرسشها نمونه پرسشهای سنتی است که به حسب نیاز تفسیر متون دینی از دیرباز مطرح بوده است. اما برخی دیگر از این مسائل کاملاً جدید است یا دیدگاههای نو یافته است. معنا و معناداری گزارهها و آموزههای دین، بررسیِ نقش و کارکرد زبان دین از منظر انگیزشی و واقعگرایی، حیرتآفرینی یا فیصلهبخشی زبان دین، تأثیرپذیری یا تأثیرناپذیری زبان دین از فرهنگ و زبان عصر، نیز در این راستا قابل ارزیابی است. این سنخ مسائل که اضلاع تازهای در قلمرو زبان دین و نقطه ثقل مطالعات فیلسوفان دین و متألهان است، امروز در تطبیق با قرآن کریم نیز مطرح و نیازمند تحلیل جدی است. تعیین موضع در مسائل یاد شده مبنای تفسیر و هرمنوتیک خاص قرآن را رقم میزند و تأثیر راهبردی در تفسیر قرآن دارد.
از جمله تفاوتهای این اثر با کتاب تحلیل زبان قرآن، ساختار مسئلهشناسانه و پردازش محتوایی این مسائل است، تا زمینه پیدایش دیدگاههای نو فراهم آید. افزون بر نگاه مسئلهشناسی، رویکرد آموزشی نیز در تدوین این متن مورد نظر بوده است. ساختار هندسی و محتوایی علمی این اثر حاصل مطالعات پیوسته و تدریس مکرر برای دانشپژوهان سطوح عالی حوزه و دانشگاه است.
در این کتاب تلاش شده است در سیری منطقی نخست مفاهیم مربوط به پژوهش از جمله اصطلاحات زبان، زبان دین و زبان قرآن توضیح یابد، سپس مسائل مطرح در زبان دین و نگرشهای سنتی و دیدگاههای جدید غرب بیان شود تا زمینة مناسبی برای ورود به مسائل زبان قرآن و ضرورت طرح آنها فراهم آید.
اهداف مورد نظر در این پژوهش را میتوان به اختصار در تنقیح روش تفسیر قرآن با ایضاح یکی از اساسیترین مبانی آن؛ مسئلهشناسی در حوزة علوم قرآن که زمینه را برای نظریهپردازی و تولید علم فراهم میسازد؛ تجزیه و تحلیل مسائل مختلف متعلق به زبان قرآن با رویکرد ایجابی (پردازش نظریه) و با استناد به مبانی معرفتی استدلالی و هستیشناختی توحیدی خلاصه کرد.
نتایج حاصل از این پژوهش را میتوان اموری چون ارائه اطلاعات اساسی در موضوع زبان دین و زبان قرآن به عموم مخاطبان علاقهمند؛ کشف و عرضه دیدگاههای بدیل متناسب با مبانی معرفتی قرآن کریم در مسائل زبان قرآن؛ پاسخگویی به مهمترین پرسشها، نقد دیدگاههای ناهمخوان با مبانی اعتقادی ناظر به قرآن و زدودن شبهات در موضوع زبان قرآن؛
تأمین متن آموزشی برخوردار از پشتوانة پژوهشی، متناسب با سطوح تحصیلات تکمیلی رشتههای الهیات دانشگاهها و مراکز آموزشی حوزه همچون رشتة تخصصی تفسیر، کلام دانست.
کتاب حاضر مشتمل بر چهارده فصل است که به ترتیب عبارتاند از کلیات و مفاهیم زبان، زبان دین و زبان قرآن، زبان دین و دیدگاههای سنتی غرب، پوزیتیویسم و بیمعنایی زبان دین، تحلیل زبانی و کارکردگرایی زبان دینی، نمادگرایی در زبان دینی، واقعگرایی و شناختاری بودن زبان دین، تمایز مبانی فکری اسلام و آیین یهودی ـ مسیحی، زبان قرآن در ساحت مفردات، شیوة زبان قرآن، زبان قرآن و نقش معرفتبخشی و انگیزشی، توجیه معرفتبخشی مفاهیم قرآن، زبان قرآن حیرتآفرین یا فیصلهبخش؟، زبان چندبعدی قرآن و قرآن نزول تاریخی، حضور فراتاریخی (زبان فراعصری قرآن).
کتاب زبان قرآن و مسائل آن در 391 صفحه و قیمت 4150 تومان در اختیار علاقهمندان قرار گرفته است./916/ن602/ع