انتشار پنچاه و هشتمین شماره فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پنچاه و هشتمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات راهبردی بسیج به مدیر مسؤولی ابراهیم نجفی از سوی پژوهشگاه مطالعات و تحقیقات بسییج منتشر شد.

در این شماره از  فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج این مقالات را مطالعه می کنیم: «مفهوم شناسی قدرت نرم اقتصادی؛ توسعه نظریه قدرت نرم متعارف در حوزه اقتصاد»، «نقش بسیج مردمی در پدافند سایبری و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، «چرایی و فرایند تبدیل شدن اقلیت گرایی مذهبی به تهدید امنیتی»، «مقایسه و پیشینه قوانین موضوعه حقوق جنگ معاصر در سیره و گفتار امام علی علیه السلام»، «مردم سالاری دینی در سیره سیاسی و حکومت امام علی علیه السلام» و «نقش معلمان در مقابله با تهدیدهای نرم (از نگاه آیات قرآنی و روایات)»    

مفهوم شناسی قدرت نرم اقتصادی: توسعه نظریه قدرت نرم متعارف در حوزه اقتصاد

الله‌مراد سیف

اصغر افتخاری

مرتضی عزتی

محمدتقی رمضانی

چکیده: مقاله حاضر با توجه به مباحث قدرت نرم، با مراجعه به الگوها و نظریات صاحب‌نظران، درصدد معرفی و بررسی چیستی و مفهوم‌شناسی قدرت نرم اقتصادی است.

در این راستا، ابتدا برای آشنایی بیشتر با مباحث اقتصاد در قدرت نرم، ضمن اشاره کوتاه به نظریه‌های قدرت نرم و قدرت اقتصادی، از یک سو مفاهیم و مؤلفه‌های اقتصادی در نظریه‌های قدرت نرم و از سوی دیگر عناصر و مفاهیم نرم در قدرت اقتصادی ر ا از نظریه‌های موجود استخراج و برجسته می‌کنند و سپس، در نگاه شناختاری به قدرت نرم اقتصادی که بخش اصلی مقاله را تشکیل می‌دهد، به پرسش چیستی معنایی و مفهومی قدرت نرم اقتصادی می‌پردازد که دو نتیجه بسیار مهم دارد: اول اینکه نشان می‌دهد که قدرت نرم اقتصادی چه نوع بررسی از یک موضوع است و دوم اینکه، نشان می‌دهد قدرت نرم اقتصاد از چه ابعادی در انواع، اهداف و منابع و نتایج برخوردار است؛ تا حوزه‌های قدرت نرم اقتصادی و به خصوص حوزه‌های قدرت سخت و نرم اقتصادی بیشتر آشکار شود. در نهایت، نوعی نگرش نو به سطح اقتصاد، سیاست و فرهنگ برقرار می‌شود. همچنین ابعاد و حوزه‌های مورد در قدرت نرم اقتصادی را تشریح کرده و با بیان ایفای نقش قدرت نرم اقتصادی در کنار قدرت سخت اقتصادی به منظور افزایش کارایی بیشتر در اقتصاد، اقتصاد هوشمند را یادآوری می‌کند.

نقش بسیج مردمی در پدافند سایبری و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری ایران

 غلامرضا بیات

چکیده: جمع بندی حاصل از نظرات کارشناسان مربوط و یک دهه تجربه محقق در فضای مجازی و بسیج مردمی، گویای آن است که با به‌کارگیری توان بسیج مردم در پدافند سایبری و فضای مجازی، می‌توان بر امنیت ملی تأثیر گذاشت؛ اما چگونگی این تأثیر، نیاز به پژوهش‌هایی دارد که تلاش محقق در این مقاله در راستای آن است. در این مقاله با بحث روی بسیج مردمی، پدافند سایبری و امنیت ملی به عنوان سه متغیر موضوع مقاله، شاخصه های هر یک از این متغیرها از جمع بندی نظرات کارشناسان و گردآوری میدانی داده‌ها و مشاهدات و تجربیات نویسنده، احصا شده و داده های گردآوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بر اساس تغییر مناسب در راستای تقویت شاخصه های احصا شده، می‌توان با بهره گیری از توان بسیج مردمی و فنون پدافند سایبری در جهت ارتقای سطح امنیت ملی گام‌های موثری برداشت. در پایان کار، با توجه به تجزیه و تحلیل داده‌ها، مشاهدات محقق و نظرات متخصصان امر، یافته‌ها و نتایج به دست آمده از تحقیق ارائه شده است.

چرایی و فرآیند تبدیل شدن اقلیت گرایی مذهبی به تهدید امنیتی

محمد جهانی

چکیده: ارائه تصویری درست و نظاممند از علل، زمینه‌ها و چرایی شکل گیری جریان‌های قومی مذهبی و بررسی عملی فرآیند تبدیل شدن فعالیت آن‌ها به تهدید امنیتی می‌تواند علاوه بر کمک به تصمیم گیری مفیدتر و مؤثرتر، موجب انباشت آگاهی و ایجاد ساختاری دانش بنیاد در حوزه مطالعات امنیتی شود. از سوی دیگر یکی از مهم‌ترین تهدید های امنیت ملی در سطح کشور، رویکرد خاصی از فرقه گرایی مذهبی مبتنی بر برجستگی هویت مذهبی و سیاسی شدن اقلیت مذهبی در جامعه است که عنوان «اقلیت گرایی مذهبی» معرف آن است. این جریان با کار ویژه و عقبه ایدئولوژیکی خاص خود به واسطه به چالش کشیدن هویت ملی، قطبی شدن جامعه را در پی داشته و در نهایت با مخدوش کردن انسجام ملی، امنیت ملی را تهدید می‌کند. مقاله حاضر برای رصد و تقریر تحلیلی و نظام‌مند این مسئله، کوشش کرده نخست علل، زمینه‌ها و چرایی شکل گیری جریان اقلیت گرای مذهبی را مورد کاوش و مطالعه تحلیلی قرار داده، پس از آن به بیان فرایند تبدیل یک اقلیت مذهبی خنثی در جامعه به یک جریان اقلیت گرای امنیتی بپردازد.

مقایسه و پیشینه قوانین موضوعه حقوق جنگ معاصر در سیره و گفتار امام علی علیه السلام

اصغر قائدان

چکیده: در این پژوهش ضمن بررسی اصول و موازین حقوق جنگ یا حقوق بشردوستانه معاصر، پیشینه آن در جنگ‌های عصر امام علی علیه السلام تشریح و با این قوانین مقایسه شده است. این بررسی نشان می‌دهد آن حضرت قرن‌ها قبل از تصویب معاهدات بین‌المللی و کنوانسیون‌های مختلف حقوق بشر دوستانه، به رعایت موازین انسانی در جنگ اهتمام ورزیده و اصولی را پایه گذاری کردند که نه تنها بر این قوانین و معاهدات مقدم‌تر است، بلکه در برخی امور مثل تقدم صلح بر جنگ، دعوت به صلح و اقناع دشمن قبل از درگیری، امان دادن و پرهیز از امان شکنی و غدر، تصرف نکردن غنائم غیرجنگی و باز گرداندن آن به خانواده و وراث مقتولان، عدم مقابله به مثل، منع تخریب سرزمین و خانه های غیر نظامیان نیز در مقایسه با قوانین موضوعه به مراتب انسانی‌تر، اخلاقی‌تر و دارای مزیت‌های بیشتر و حتی منحصربه‌فردتر است. این رفتار می‌تواند از یک طرف به عنوان الگویی برجسته در عصر حاضر مورد توجه قرار گیرد و از طرف دیگر، تبلیغات سوء معاندان اسلام، که همواره مسلمانان را به جنگ طلبی و خشونت متهم می‌کنند خنثی سازد؛ زیرا این موازین بر مبانی آموزه های قرآنی و سیره نبوی استوار شده است و می‌تواند مغایرت رفتارهای خشونت بار و کشتارهای بی‌رحمانه ای را، که عده ای به نام اسلام در برابر غیر نظامیان و شهروندان مسلمان در قالب عملیات‌های انتحاری در کشورهایی مثل عراق، پاکستان، سوریه و ... انجام می‌دهند، با آموزه‌ها و رفتارهای بزرگان این دین روشن سازد.

مردم سالاری دینی در سیره سیاسی و حکومت امام علی علیه السلام

احمد بخشایش اردستانی

فرزانه دشتی

چکیده: از نظر امام علی علیه السلام عرصه سیاسی حکومت حق محور، عرصه ای شایسته سالار است که در آن همه افراد جامعه باید موقعیت مشارکت در حکومت را داشته باشند؛ و حکومت بر اراده و حضور آنان متکی است. پرهیز از خودکامگی، تاکید بر مشاوره با مردم وجه بارز حکومت آن امام علیه السلام است. در این حکومت از عامه مردم به مثابه ستون دین و سپر محکم در برابر دشمنان یاد می‌شود. آن حضرت ارزش فوق‌العاده ای برای ضرورت جلب حسن ظن مردم قائل است، و از آن جایی که منبع قدرت سیاسی رای و حمایت مردم است، بنابراین حکومت در برابر عامه مردم پاسخ گو، مسئول و هم چنین از شفافیت سیاسی در برابر عامه مردم برخوردار است. همه در جریان اقدامات حکومت قرار می‌گیرند. هر گونه تبعیض و نابرابری در تمامی عرصه‌ها اعم از سیاسی و اقتصادی و اجتماعی مطرود است و در نتیجه، محیط مناسب و امن جهت شکوفایی و بالندگی هر چه بیشتر جامعه فراهم آید. تمامی این اصطلاحات اعم از حق اظهار نظر و مشارکت سیاسی، مدارا کردن با مردم، خدمت به عامه و تلاش در جهت تأمین منافع عامه، پاسخ گویی، شفافیت، برابری و عدالت و ... اصطلاحاتی هستند که امروزه از شرائط یک حکومت مردمی است؛ و این نکته حائز اهمیت است که اجرای چنین اصطلاحاتی در دوران حکومت دینی و حق محور امام علی علیه السلام نمود پیدا کرده‌اند.

نقش معلمان در مقابله با تهدیدهای نرم (از نگاه آیات قرآنی و روایات)

شعبان علی رمضانیان

چکیده: در شرایطی که دشمنان همه مساعی خویش را برای ناکامی انقلاب اسلامی به کار گرفته‌اند و سعی دارند در کنار دیگر روش‌ها، با تکیه بر تهدیدهای نرم و اقدامات متعدد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی نگذارند انقلاب اسلامی موفق شود و اهدافش را محقق کند؛ واکاوی نقش معلمان در مقابله با تهدیدهای نرم از نگاه قرآن کریم و روایات، هدف این مطالعه قرار گرفت. با روش کتابخانه ای و بررسی اسناد، اطلاعات مورد نیاز گردآوری شد و با تفسیری، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس آیات و روایات، نقش (از جمله جدا نشدن از مردم، رفتن به داخل مردم و دست نکشیدن از هدایت آن‌ها به سمت خدا، دوستی با مردم و خوبی به آن‌ها بدون در نظر گرفتن حال آن‌ها، خیر خواهی و یکرنگی با مردم، راهنمایی مردم به کار خوب) برای معلمان در مقابله با تهدید نرم شناسایی شد. در ادامه، با دستیابی به نوع نقش‌های این قشر، برخی از الزامات اجرایی آن نیز استخراج شد که رو کردن به قرآن کریم در زمان فتنه، نترسیدن از غیر خدا؛ سستی نکردن در اجرای فرمان، فهم دقیق از دین، همه سو نگری و احاطه کامل به دین، غافل نماندن از دشمن و ... از جمله آن‌هاست.

پنچاه و هشتمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات راهبردی بسیج به شمارگان  4200 نسخه، 188 صفحه و با قیمت سه هزار تومان از سوی پژوهشگاه مطالعات و تحقیقات بسییج منتشر شده است./998/پ201/ق