۰۴ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۴:۳۲
کد خبر: ۶۸۵۴۷۴
پ
ماجرای یک اعتماد اشتباه؛
زندگی رضا پهلوی از یک اعتماد به انگلیسی‌ها آغاز شد، در میانه راه دست در دست خون‌ریز قرن، هیتلر داد و در پایان عمرش در تبعید انگلیسی‌ها و غریبانه تسلیم اجل شد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، اعتماد به غرب، هیچ‌گاه نتیجه سودمندی برای کشور‌های شرق و میانه نداشته و ندارد. امروز که سالگرد مرگ رضا پهلوی در تبعید است؛ لازم آمد یک بررسی بر عوامل منجر به اخراج او از کشور توسط متفقین در جنگ جهانی دوم صورت بگیرد و اینکه سلطنت پهلوی‌ها چه آثار زیانبار و مخربی در کشور باقی گذارد که رسانه‌های سلطنت‌طلب به دروغ می‌خواهند آن را پنهان سازند. همچنین تلاش می‌شود تا در این مقاله یکی از چند اشتباه در اعتماد به غرب مورد بررسی قرار بگیرد.

رضا پهلوی؛ از دست نشاندگی تا مرگ در تبعید

رضا پهلوی در کنار ژنرال آیرونساید، از فرماندهان برجسته ارتش انگلستان در ایران


به‌قدرت رسیدن توسط روباه پیر

رضا پهلوی پیش‌تر توسط سرویس‌های جاسوسی ارتش انگلستان شناسایی و تحت تربیت یکی از افسران با تجربه انگلیسی؛ یعنی ژنرال آیرونساید و سیدضیاء الدین طباطبایی قرار گرفت. رضا پهلوی توسط آیرونساید به‌عنوان فرمانده قوای قزاق منصوب شد و پس از مدتی تهران را به اشغال خود در آورد و آرام آرام قدرت را قبضه کرد. به‌عبارت دیگر کودتای مشهور ۱۲۹۹ با پشتیبانی اطلاعاتی انگلستان موجب به‌قدرت رسیدن رضا پهلوی شد.

رضا پهلوی در آغاز خود را علاقه‌مند به علما و مذهب تشیع نشان داد. او و نیرو‌های قزاق تحت امرش با حضور در مراسم‌های عزاداری و به‌ویژه محرم، شعار «گر در کربلا قزاق بودی حسین بی‌یاور و تنها نبودی» را سر می‌دادند. البته کمی بعد رضا پهلوی آن روی ضد دین و ضد مذهب خود را نشان داد و طولی نکشید که برگزاری مراسم عزاداری محرم به آرزویی دست نیافتنی برای مردم تبدیل شد!


جدایی از انگلستان یا نفوذ به جبهه متحدین؟

آدولف هیتلر با آغاز کردن جنگ جهانی دوم در تاریخ ۱۹۳۹، بیش از ۵۰ کشور را در یک جنگ بزرگ وارد ساخت. رضا پهلوی که مباحث مرتبط با ملی‌گرایی یا ناسیونالیسم را دنبال می‌کرد، مشتاق تفکر ملی‌گرایی آدولف هیتلر شد. البته مسأله آریایی‌گرایی دنبال شده توسط آلمان، عامل دیگری بود که منجر به اشتیاق همکاری میان پهلوی و هیتلر شد.
 
 
رضا پهلوی؛ از دست نشاندگی تا مرگ در تبعید
هدیه آدولف هیتلر به رضا پهلوی

هیتلر خود را از قوم ژرمن‌ها می‌دانست و به‌ظاهر دوست داشت ارتباط خود را با اقوام دیگر آریایی مانند پارس‌ها برقرار کند. هرچند که در نسب‌شناسی رضا پهلوی تشکیک زیادی وجود دارد؛ اما رضا پهلوی خود را نماینده اقوام آریایی ایران می‌دانست که می‌خواست در کنار هیتلر به یک حکومت نژاد پرستانه برسد.

سومین عامل علاقه‌مندی رضا پهلوی به همکاری با متحدین، پیش‌روی بی‌حد و اندازه آن‌ها در اروپا و توسعه سریع اقتصادی آلمان بود. آلمان پس از جنگ جهانی اول و طی قرارداد استعماری ورسای، دچار ورشکستگی شدید اقتصادی گشت. اوضاع در آلمان به‌قدری وخیم شد که سوزاندن مارک آلمانی (واحد پول آلمان) به‌جای نفت و بنزین، عاقلانه‌تر به‌نظر می‌رسید.

هیتلر توانسته بود بزودی آن آلمان ورشکسته را به یک آلمان مدرن و توانمند با ارتشی قدرت‌مند تبدیل کند. آلمان نازی در سال‌های اول و به‌تن‌هایی توانسته بود بخش عمده‌ای از خاک فرانسه را جنگ تحت تصرف و بخش دیگری را تحت نفوذ خود در آورد و دولت موقتی را در آن بخش مستقر سازد. آلمان در پیش‌روی‌هایش به‌سمت شرق و به‌همراه دیگر متحدین نیز توانسته بود جبهه‌های شوروی را در هم بشکند.
 
رضا پهلوی؛ از دست نشاندگی تا مرگ در تبعید

آلمان به دروازه‌های مسکو رسیده بود. البته دو مشکل اساسی و عمده نیز برای سربازان آلمانی در جنگ با شوروی وجود داشت؛ اولین و مهم‌ترین مشکل، بزرگتر بودن خط راه آهن شوروی به‌نسبت خط راه آهن اروپا بود. عملاً امکان رساندن آذوقه و مهمات برای سربازان آلمانی از طریق خط راه آهن میسر نمی‌شد و آلمان ناچار به استفاده از ماشین بود.

دومین مشکل آلمانی‌ها فرارسیدن زمستان روسیه بود. فرارسیدن زمستان روسیه، چند مشکل اساسی را برای سربازان آلمانی به‌وجود آورد که مهم‌ترین آن‌ها توانمندی استالین دربه‌کارگیری سربازان اهل سیبری بود؛ چرا که سربازان آلمانی توانایی جنگ و تجربه مبارزه در سرمای زمستان روسیه را نداشتند.

البته یک مشکل اساسی مهم نیز برای استالین وجود داشت و آن کمبود مهمات و آذوقه برای رساندن به سربازان خود بود. چرچیل، نخست وزیر انگلستان طی جلسه‌ای محرمانه با سران متفقین، با ارائه طرح فوق سری «پل پیروزی» توانست سران متفقین را متقاعد سازد که با اشغال ایران و گسیل داشتن نیرو‌های اطلاعاتی-امنیتی و ارتش به ایران، اقدام به دستگیری جاسوسان ژاپنی و آلمانی مستقر در ایران کنند.
 
رضا پهلوی؛ از دست نشاندگی تا مرگ در تبعید

طرح بزرگ و فوق سری پل پیروزی

طرح پل پیروزی از طریق سفارت انگلستان در ترکیه لو می‌رود؛ اما بزرگ بودن ابعاد این طرح و همچنین برخی درگیری‌های داخلی زیردستان هیتلر، موجب می‌شود که هیچ‌گاه این طرح مورد توجه هیتلر و سرویس اطلاعاتی او قرار نگیرد. همین امر موجب شد تا جاسوسان آلمانی نیز در ایران متوجه ابعاد حضور جاسوسان انگلیسی و فرانسوی در ایران نشوند و این موضوع در تحلیل‌های سرویس اطلاعاتی آلمان به‌چشم نیاید.

انگلستان که در کنار آمریکا و در جنگ‌های آفریقا به‌پیروزی خوبی دست یافته بود، توانست به‌سرعت ایران را به اشغال خود در بیاورد و با ایجاد قحطی در ایران و ارسال آذوقه و مهمات برای شوروی، ارتش شوروی را احیا سازد. با احیای ارتش شوروی و آغاز حمله بزرگ مشهور به نرماندی با حضور نیرو‌های فرانسوی، انگلیسی و آمریکایی از طریق سواحل فرانسه، به‌سرعت آلمان را شکست دادند.

البته با وجود پایان جنگ جهانی دوم، انگلیسی‌ها برای تنبیه کردن رضا پهلوی به‌خاطر همکاری با آلمان نازی در این جنگ، او را از مقامش خلع و سپس به جزیره موریس تبعید کردند که در همانجا جان سپرد. انگلستان و سایر متفقین به‌دنبال یک جایگزین برای او بودند که آمریکا گزینه پیشنهادی خود؛ یعنی محمدرضا پهلوی، فرزند رضا پهلوی را پیشنهاد کردند و او به‌عنوان دومین شاه پهلوی به‌قدرت رسید.

رضا پهلوی؛ از دست نشاندگی تا مرگ در تبعید

آثار زیانبار سلطنت پهلوی

اقدامات رضا پهلوی موجب به‌بار آمدن آثار زیانباری در کشور شد. حکومت ایران با وجود اعلام بی‌طرفی در جنگ جهانی دوم؛ اما به‌دلیل بی‌کفایتی‌اش در حفظ مرز‌ها موجب شد تا ایران به اندازه یک کشور درگیر در جنگ تلفات بدهد. تنها به‌عنوان بخشی از آثار زیانبار وارده، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  • کشته شدن نزدیک به ۱۰ میلیون ایرانی به‌دلیل قحطی مصنوعی ایجاد شده توسط انگلستان
  • شکست سریع و درهم کوبیده شدن ارتش سرکوب‌گر رضا پهلوی
  • وقوع قحطی ارزاق در ایران
  • شیوع و اپیدمی منطقه‌ای بیماری‌های واگیردار توسط دستگاه‌های امنیتی و ارتش انگلستان
  • تضعیف حوزه‌های علمیه و حمله به آثار دینی و مذهبی توسط ارتش رضا پهلوی
  • تضعیف قدرت دیپلماتیک ایران در سطح بین الملل

رضا پهلوی؛ از دست نشاندگی تا مرگ در تبعید

نتیجه‌گیری

با این وجود که رضا پهلوی تربیت یافته نیروهای امنیتی انگلستان بود؛ اما به دلیل یک سوگیری به‌ظاهر مدرنیته‌خواهانه که به‌سوی آلمان نازی و نیروهای محور متحدین گرایش یافت، توسط انگلیسی‌ها تنبیه، اخراج و تبعید شد که در همان تبعید، اجل فرصت زندگی را از او گرفت. دیکتاتوری‌های رضا پهلوی در سرکوب‌گری منجر به تشکیل یک ارتش منظم؛ اما متخصص در امر سرکوب قیام‌های مردمی بود که در مواجهه با نیروهای متفقین به‌سرعت شکست خوردند.

اعتماد رضا پهلوی به انگلیسی‌ها و سپس به آلمانی‌ها و دوباره اعتماد و همکاری او با انگلیسی‌ها، نه‌تنها به نفع کشور و مذهب شیعه تمام نشد، بلکه حتی به نفع خود رضا پهلوی نیز رقم نخورد. هرچقدر که رضا پهلوی در ذهن خود رؤیای تبدیل شدن به کشوری در حد انگلستان و آلمان را در سر می‌پروراند؛ اما همان کشورها پشت رضا پهلوی را خالی کردند و در نهایت او را از مقامش خلع و به تبعید فرستادند.

هیچ جاسوس و هیچ دست نشانده‌ای عاقبت خوشی را نخواهد داشت. رضا پهلوی هم به‌عنوان یکی از جاسوسان و دست نشانده‌های انگلستان از جمله افرادی بود که می‌توان در حقش گفت خسر الدنیا و الآخره شد و کشور را نیز به ورطه نابودی و انحطاط کشاند.

محمدحسین کتابی

منابع:

  • حسینیان، روح الله، تاریخ سیاسی تشیع (عصر جهاد مرجعیت - دوران بحران) قم، نشر علیون، 1391.
  • بازنا، الیزا، من سیسرو بودم، مدنی، منصور، نوید شیراز، 1384
  • https://www.isna.ir/news/1400050201093/
  • ir/161531
  • سریال مستند آدولف هیتلر : بزرگترین قصه ناگفته، محصول آمریکا، 2013
انتشار یافته: ۲
در انتظار بررسی: ۰
سوسن
Iran, Islamic Republic of
15:50 - 1400/05/04
بله درسته
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
18:28 - 1400/05/04
عالی بود، خسته نباشید به رسا
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص،قومیت‌ها باشد و یا با قوانین کشور و آموزه های دینی مغایرت داشته باشدمنتشر نخواهد شد.
پرطرفدارترین